Không phải mọi cơn đau tức ngực đều nguy hiểm, nhưng nếu triệu chứng xuất hiện kèm khó thở hoặc các dấu hiệu bất thường khác, người bệnh tuyệt đối không nên chần chừ. Theo khuyến cáo của các hiệp hội tim mạch, nhiều bệnh lý cấp cứu có “thời gian vàng” để điều trị — việc đến bệnh viện sớm có thể quyết định khả năng cứu sống người bệnh và hạn chế biến chứng lâu dài .
1. Đau tức ngực kéo dài trên 15–20 phút, không giảm khi nghỉ ngơi
Đây là một trong những dấu hiệu điển hình của nhồi máu cơ tim cấp hoặc đau thắt ngực không ổn định.
Thông thường, cơn đau do thiếu máu cơ tim có thể giảm khi người bệnh nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài trên 15–20 phút, xuất hiện ngay cả khi không vận động hoặc ngày càng dữ dội hơn, nguy cơ tắc nghẽn động mạch vành là rất cao.
Người bệnh thường mô tả cảm giác như có vật nặng đè lên ngực, bóp nghẹt hoặc siết chặt vùng giữa ngực, đau âm ỉ nhưng liên tục không thuyên giảm, khó hít thở sâu.
Trong trường hợp này, mỗi phút trôi qua đều có thể khiến nhiều tế bào cơ tim bị tổn thương không hồi phục. Vì vậy, người bệnh cần gọi 115 hoặc nhờ người thân đưa đến bệnh viện có khả năng can thiệp tim mạch càng sớm càng tốt.
Lưu ý: Đừng chờ cơn đau tự hết hoặc tự lái xe đến bệnh viện. Nếu cơn đau là do nhồi máu cơ tim, việc trì hoãn có thể làm tăng nguy cơ suy tim, rối loạn nhịp tim và đột tử.
2. Đau ngực lan sang vai trái, cánh tay, cổ hoặc hàm
Không ít người nghĩ rằng đau tim chỉ xảy ra ở vùng ngực. Trên thực tế, cơn đau do tim có thể lan theo đường đi của các dây thần kinh đến nhiều vị trí khác nhau.
Bạn cần đặc biệt cảnh giác nếu cơn đau tức ngực lan đến vai trái, cánh tay trái, hai vai, cổ, hàm dưới, hoặc lưng giữa hai bả vai. Đây là dấu hiệu rất điển hình của hội chứng mạch vành cấp, đặc biệt khi đi kèm cảm giác nặng ngực hoặc khó thở.
Ở phụ nữ, người cao tuổi và người mắc đái tháo đường, triệu chứng có thể không điển hình. Theo Mayo Clinic, thay vì đau dữ dội, nhóm đối tượng này chỉ cảm thấy mỏi vai, đau hàm, mệt bất thường, khó thở nhẹ hoặc buồn nôn. Chính vì triệu chứng không rõ ràng nên nhóm đối tượng này thường đến bệnh viện muộn hơn, làm giảm hiệu quả điều trị.
3. Đau tức ngực kèm khó thở dữ dội hoặc thở gấp
Đây là tình huống cần được xử trí khẩn cấp vì có thể liên quan đến nhiều bệnh lý đe dọa tính mạng như nhồi máu cơ tim cấp, suy tim cấp, thuyên tắc phổi, tràn khí màng phổi, hoặc phù phổi cấp.
Người bệnh thường có biểu hiện không thể hít thở bình thường, thở nhanh, thở gấp, cảm giác thiếu không khí, không thể nói thành câu dài.
Nếu tình trạng khó thở xuất hiện đột ngột cùng với đau ngực, đặc biệt sau phẫu thuật, sau thời gian nằm bất động dài ngày hoặc ở người có tiền sử huyết khối tĩnh mạch, bác sĩ sẽ nghĩ nhiều đến thuyên tắc phổi. Đây là những yếu tố nguy cơ đã được y văn ghi nhận rõ ràng: phẫu thuật (đặc biệt phẫu thuật chỉnh hình vùng hông, gối), bất động kéo dài do nằm viện hoặc bó bột, và tiền sử huyết khối tĩnh mạch sâu đều làm tăng đáng kể nguy cơ hình thành cục máu đông di chuyển đến phổi.
Thuyên tắc phổi là một tình trạng cấp cứu có tỷ lệ tử vong dao động khoảng 4–14,5% ở các trường hợp được chẩn đoán, và có thể cao hơn nếu không được điều trị kịp thời. Ngoài ra, nếu người bệnh tím môi, tím đầu ngón tay hoặc giảm ý thức, cần gọi cấp cứu ngay lập tức.
4. Đau tức ngực kèm vã mồ hôi lạnh, buồn nôn hoặc chóng mặt
Một số người khi bị nhồi máu cơ tim không chỉ đau ngực mà còn xuất hiện hàng loạt triệu chứng toàn thân do tim không còn bơm máu hiệu quả.
Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm vã mồ hôi lạnh dù không vận động, da tái nhợt, buồn nôn hoặc nôn, choáng váng, hoa mắt, cảm giác sắp ngất, tim đập nhanh hoặc loạn nhịp. Những biểu hiện này cho thấy cơ thể đang phản ứng với tình trạng giảm tưới máu và thiếu oxy.
Nếu tiếp tục trì hoãn, người bệnh có nguy cơ rơi vào sốc tim, ngừng tim, rối loạn nhịp tim nguy hiểm, hoặc đột tử.
Đặc biệt, ở người mắc bệnh đái tháo đường, cơn đau ngực đôi khi rất nhẹ nhưng triệu chứng vã mồ hôi và khó thở lại nổi bật hơn. Vì vậy, không nên đánh giá mức độ nguy hiểm chỉ dựa vào cảm giác đau.
5. Đau ngực dữ dội như bị xé rách, lan ra sau lưng hoặc bụng
Nếu cơn đau xuất hiện đột ngột, dữ dội như dao đâm hoặc như bị xé rách trong lồng ngực, lan ra sau lưng giữa hai bả vai, đây có thể là dấu hiệu của bóc tách động mạch chủ – một bệnh lý cực kỳ nguy hiểm.
Theo Mayo Clinic, người bệnh có thể gặp đau dữ dội đột ngột ở ngực hoặc lưng trên, đau lan đến cổ hoặc lưng, đau bụng dữ dội, mất ý thức, khó thở, huyết áp tụt, hoặc thậm chí các triệu chứng giống đột quỵ như mất thị lực đột ngột, khó nói, yếu liệt một bên cơ thể.
Bóc tách động mạch chủ xảy ra khi lớp thành trong của động mạch chủ bị rách, khiến máu chảy vào giữa các lớp thành mạch. Nếu không được phẫu thuật hoặc can thiệp kịp thời, nguy cơ tử vong rất cao.
Đây là tình trạng mà người bệnh tuyệt đối không được tự di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô cá nhân. Hãy gọi cấp cứu để được vận chuyển và theo dõi trong quá trình đến bệnh viện.
Đau tức ngực kèm khó thở khi nào cần đi cấp cứu?
Bạn cần đến bệnh viện hoặc gọi cấp cứu ngay nếu đau tức ngực kéo dài trên 15–20 phút, đau lan sang vai hoặc cánh tay trái, kèm khó thở dữ dội, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, chóng mặt, ngất hoặc đau ngực dữ dội như bị xé rách. Đây có thể là dấu hiệu của nhồi máu cơ tim, thuyên tắc phổi hoặc bóc tách động mạch chủ – những tình trạng cấp cứu cần được điều trị càng sớm càng tốt.
Cách xử trí khi xuất hiện đau tức ngực
Khi xuất hiện đau tức ngực, nhiều người thường có xu hướng cố gắng chịu đựng, tự uống thuốc giảm đau hoặc chờ xem triệu chứng có tự hết hay không. Tuy nhiên, với các bệnh lý tim mạch cấp tính, đặc biệt là nhồi máu cơ tim, mỗi phút chậm trễ đều có thể làm tăng mức độ tổn thương cơ tim.
Bình tĩnh và dừng ngay mọi hoạt động: Nếu đang đi bộ, leo cầu thang, tập thể dục hoặc làm việc nặng, hãy ngồi hoặc nằm nghỉ ở nơi thông thoáng. Không nên cố gắng “đi thêm một chút” hoặc tự lái xe về nhà.
Đánh giá nhanh mức độ nguy hiểm của cơn đau: Tự đánh giá hoặc nhờ người xung quanh quan sát: cơn đau kéo dài bao lâu, có lan sang vai trái/cánh tay/cổ/hàm không, có khó thở không, có vã mồ hôi lạnh không, có buồn nôn không, có chóng mặt hoặc sắp ngất không, có tiền sử bệnh tim mạch/tăng huyết áp/đái tháo đường không.
Gọi cấp cứu 115 nếu nghi ngờ bệnh lý tim mạch: Đội ngũ cấp cứu sẽ theo dõi mạch và huyết áp, hỗ trợ hô hấp nếu cần, xử trí các tình huống ngừng tim hoặc rối loạn nhịp trên đường đến bệnh viện, và đưa người bệnh đến cơ sở có khả năng can thiệp tim mạch phù hợp.
Không tự lái xe đến bệnh viện: Trong cơn đau tim, người bệnh có thể ngất đột ngột, rối loạn nhịp tim, ngừng tim, giảm huyết áp. Nếu tự điều khiển xe máy hoặc ô tô, nguy cơ gây tai nạn cho bản thân và người khác là rất lớn.
Không tự ý dùng thuốc khi chưa rõ nguyên nhân: Uống thuốc giảm đau hoặc thuốc dạ dày có thể khiến triệu chứng bị che lấp, làm chậm quá trình chẩn đoán và điều trị. Nếu người bệnh đã được bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh động mạch vành trước đó và được hướng dẫn sử dụng thuốc cấp cứu (ví dụ thuốc giãn mạch ngậm dưới lưỡi), cần dùng đúng theo chỉ định của bác sĩ.
Chuẩn bị thông tin bệnh sử khi đến bệnh viện: Thời điểm bắt đầu đau ngực, vị trí đau, đặc điểm cơn đau, các triệu chứng đi kèm, tiền sử bệnh tim mạch, bệnh nền (đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu…), các loại thuốc đang sử dụng, tiền sử dị ứng thuốc (nếu có).
Chẩn đoán đau tức ngực như thế nào?
Do đau tức ngực có thể bắt nguồn từ nhiều cơ quan khác nhau, bác sĩ sẽ kết hợp giữa khai thác triệu chứng, thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng để xác định nguyên nhân.
Khai thác triệu chứng và khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ hỏi chi tiết về thời điểm, thời gian, tính chất đau, sau đó kiểm tra huyết áp, mạch, nhịp tim, độ bão hòa oxy trong máu (SpO₂), tiếng tim, tiếng phổi.
Điện tâm đồ (ECG): Là xét nghiệm gần như được thực hiện đầu tiên ở người có triệu chứng đau ngực, giúp phát hiện nhồi máu cơ tim cấp, thiếu máu cơ tim, rối loạn nhịp tim. Trong nhiều trường hợp, ECG có thể giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị khẩn cấp chỉ trong vài phút.
Xét nghiệm Troponin tim: Troponin là dấu ấn sinh học phản ánh tình trạng tổn thương cơ tim. Nếu chỉ số Troponin tăng cao kết hợp với triệu chứng lâm sàng và điện tâm đồ bất thường, bác sĩ có thể nghĩ nhiều đến nhồi máu cơ tim.
Chụp X-quang ngực: Giúp đánh giá phổi, tim, trung thất, màng phổi — qua đó phát hiện viêm phổi, tràn khí màng phổi, tràn dịch màng phổi, tim to.
Siêu âm tim: Cho phép quan sát cấu trúc và hoạt động của tim theo thời gian thực, đánh giá chức năng co bóp cơ tim, hoạt động của các van tim, dịch màng tim.
Chụp CT hoặc chụp mạch vành khi cần thiết: Nếu nghi ngờ hẹp động mạch vành, bóc tách động mạch chủ, hoặc thuyên tắc phổi.
Làm thế nào để giảm nguy cơ đau tức ngực do bệnh tim?
Kiểm soát huyết áp: Đo huyết áp định kỳ, dùng thuốc đúng chỉ định nếu đã được chẩn đoán tăng huyết áp, hạn chế ăn mặn, duy trì cân nặng hợp lý.
Kiểm soát cholesterol và đường huyết: Giảm chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, ăn nhiều rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
Duy trì vận động đều đặn: Theo khuyến nghị của AHA, người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ trung bình mỗi tuần, kết hợp với các bài tập tăng cường sức mạnh cơ bắp phù hợp với thể trạng [6].
Không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia: Bỏ thuốc lá ở bất kỳ thời điểm nào cũng mang lại lợi ích cho tim mạch.
Khám sức khỏe định kỳ: Người trên 40 tuổi, người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc có các yếu tố nguy cơ nên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
Góc chuyên gia BIC NANO CELL
Đau tức ngực không phải lúc nào cũng là cơn đau tim, nhưng mọi cơn đau ngực kéo dài hoặc đi kèm khó thở đều cần được đánh giá cẩn thận. Chủ động thăm khám sớm không chỉ giúp xác định nguyên nhân mà còn có thể bảo vệ tính mạng trong những tình huống cấp cứu tim mạch.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Đau tức ngực có phải lúc nào cũng là bệnh tim không? Không. Đau tức ngực có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như bệnh tim mạch, bệnh phổi, trào ngược dạ dày – thực quản, viêm sụn sườn hoặc căng cơ thành ngực. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài, xuất hiện khi gắng sức hoặc đi kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hay đau lan sang vai và cánh tay trái thì cần đến bệnh viện ngay để loại trừ các bệnh lý tim mạch nguy hiểm.
Đau tức ngực bên trái có nguy hiểm hơn bên phải không? Đau tức ngực bên trái thường khiến nhiều người lo lắng vì có thể liên quan đến tim. Tuy nhiên, vị trí đau không phải là yếu tố duy nhất để xác định mức độ nguy hiểm. Điều quan trọng hơn là cơn đau kéo dài bao lâu, tính chất đau, có lan sang vai hoặc hàm không, có khó thở, vã mồ hôi hoặc ngất không. Chỉ có bác sĩ mới có thể xác định chính xác nguyên nhân thông qua thăm khám và các xét nghiệm cần thiết.
Đau tức ngực khi hít sâu là dấu hiệu của bệnh gì? Nếu cơn đau tăng lên khi hít sâu, ho hoặc thay đổi tư thế, nguyên nhân có thể liên quan đến viêm màng phổi, viêm phổi, tràn khí màng phổi, viêm sụn sườn, căng cơ thành ngực. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, thuyên tắc phổi cũng có thể gây đau ngực khi hít sâu kèm khó thở đột ngột. Vì vậy, nếu triệu chứng xuất hiện dữ dội hoặc đi kèm khó thở nhiều, người bệnh cần được cấp cứu ngay.
Người trẻ có thể bị nhồi máu cơ tim không? Có. Mặc dù nguy cơ tăng theo tuổi, nhồi máu cơ tim vẫn có thể xảy ra ở người trẻ, đặc biệt nếu có các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì, ít vận động, hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm. Vì vậy, không nên chủ quan khi xuất hiện đau tức ngực chỉ vì còn trẻ tuổi.
Khi bị đau tức ngực có nên tự uống thuốc giảm đau không? Không nên. Việc tự ý sử dụng thuốc giảm đau hoặc thuốc điều trị theo kinh nghiệm có thể che lấp triệu chứng, làm chậm quá trình chẩn đoán và điều trị. Nếu cơn đau kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu nghi ngờ bệnh tim mạch, hãy đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí đúng cách.
Đau tức ngực là triệu chứng không nên xem nhẹ vì có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác nhau, từ các nguyên nhân lành tính đến những tình trạng cấp cứu đe dọa tính mạng như nhồi máu cơ tim, thuyên tắc phổi hoặc bóc tách động mạch chủ.
Điều quan trọng là không tự chẩn đoán nguyên nhân chỉ dựa vào vị trí hoặc mức độ đau. Nếu cơn đau kéo dài trên 15–20 phút, xuất hiện kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, chóng mặt hoặc lan sang vai, cánh tay và hàm, người bệnh cần gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Việc chủ động nhận biết dấu hiệu cảnh báo, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch và khám sức khỏe định kỳ sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch, giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Đừng để sự chủ quan khiến bạn bỏ lỡ “thời gian vàng” trong điều trị các bệnh lý tim mạch. Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện đau tức ngực, đặc biệt khi kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc đau lan sang vai và cánh tay trái, hãy đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra.
BIC NANO CELL luôn đồng hành cùng bạn trong hành trình chăm sóc sức khỏe tim mạch bằng cách chia sẻ những kiến thức y khoa chính xác, dễ hiểu và cập nhật. Hãy theo dõi website để không bỏ lỡ những bài viết hữu ích giúp bạn nhận biết sớm bệnh lý và bảo vệ trái tim khỏe mạnh mỗi ngày.
Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và tư vấn y khoa. Người có bệnh nền tim mạch, thận nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có chế độ ăn phù hợp với tình trạng riêng.
Nhấn vào đây để tìm hiểu thêm về Đồ Uống Tốt Cho Tim Mạch: Loại Nào Nên Uống, Loại Nào Cần Giới Hạn Liều và 10 thói quen giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp, bảo vệ tim mạch hiệu quả nhé!
Mọi người có thể nhắn tin trực tiếp để BIC NANO CELL tư vấn rõ hơn nhé!
Liên Hệ Đặt Lịch Tư Vấn:
Phòng khám đa khoa BIC NANO CELL (link Facebook: https://www.facebook.com/bicnanocell1)
Địa chỉ: 163D Nguyễn Văn Cừ (Nối Dài), An Khánh, Ninh Kiều, Cần Thơ
Sđt: 0928 68 65 65 – 0292 888 98 99 – 0292 22 00 777
